Η κρίση του 2008 με την κρίση της ευρωζώνης από το 2009 μέχρι σήμερα έχουν κοινά χαρακτηριστικά, που απορρέουν κυρίως από τις αρνητικές επιπτώσεις της ελευθερίας κινήσεων των κεφαλαίων, την έλλειψη δικλείδων ασφαλείας και την επέκταση του καιροσκοπικού χαρακτήρα των τοποθετήσεων στις αγορές χρήματος. Η εν τοις πράγμασι υποβάθμιση του ρόλου των κεντρικών τραπεζών, όχι μόνο των ευρωπαϊκών, σε συνδυασμό με την αδυναμία των εθνικών κυβερνήσεων και των θεσμοθετημένων οργάνων λήψης αποφάσεων σε υπερεθνι� �ό επίπεδο να θέσουν όρια στις διεθνείς πρακτικές συναλλαγών, υπήρξαν σημαντικοί παράγοντες διόγκωσης της κρίσης χρέους.
Χρέος δεν έχει μόνο η Ελλάδα. Χρέος έχουν όλα τα κράτη της ευρωζώνης αλλά και οι ΗΠΑ και μάλιστα σε ποσοστά πολλαπλάσια του ΑΕΠ τους. Και τα χρέη αυτά συσσωρεύονται σε διάρκεια δεκαετιών, και φυσικά σε περιόδους ανάπτυξης και πραγματικής ή εικονικής ευημερίας. Τότε πως και δεν αξιολογούνταν από τους γνωστούς οίκους αξιολόγησης με αρνητικά πρόσημα στη κλίμακα; Στη πραγματικότητα όλοι χρωστούν σε όλους. Το γεγονός ότι αυτό από μόνο του επιφέρει κερδοφορία σε μερικά είδη διεθνών συναλλαγών επέτρεπε στο σύστημα να λειτουργεί ακόμα και με τέτοια δεδομένα. Η κατάρρευση «φαίνεται» να επήλθε με την κατάρρευση της «εμπιστοσύνης» για την αποπληρωμή τους. Υπάρχει άραγε εμπιστοσύνη ότι οι ΗΠΑ ή η Γερμανία θα μπορούσαν να αποπληρώσουν τα χρέη τους αν αυτά εγίνοντο απαιτητά;
Στη συνάντηση μεταξύ Λαγκάρντ και Μέρκελ σχολιάστηκε η απουσία ανακοινώσεων, ενώ φήμες διέρρεαν την πληροφορία ότι το ΔΝΤ πιέζει για μεγαλύτερο κούρεμα. Του δικού μας χρέους; χρεών και άλλων κρατών μελών; Το Ταμείο για τη διάσωση της ευρωζώνης που προικοδοτήθηκε με 500 δις ευρώ προορίζεται κατά πρώτον να προχωρήσει στην απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των ισπανικών τραπεζών σε προτεραιότητα, μετά από αίτημα της Μαδρίτης.
Η έναρξη λειτουργία του στις 8 Οκτωβρίου συνοδεύεται από επιφυλάξεις των κρατών του «γερμανικού άξονα» δηλαδή της Γερμανίας, της Ολλανδίας και της Φινλανδίας, στις οποίες προστέθηκε και η Αυστρία.
Οι επιφυλάξεις αφορούν το κατά πόσο η ανακεφαλαιοποίηση (που σημειωτέον οι προαναφερθείσες χώρες δεν την θέλουν αναδρομική), μπορεί να προηγηθεί της ολοκλήρωσης του εποπτικού μηχανισμού των τραπεζών. Σωστό από τεχνική άποψη. Αλλά από άποψη θεσμική και κυρίως μακροοικονομική τα μέτρα αυτά, που εμφανώς περιορίζουν τον ορίζοντα της μεταρρύθμισης Ντράγκι, αποτελούν σπασμωδικές κινήσεις, αμφίβολης αποτελεσματικότητας ακόμα και στο σπάσιμο του φαύλου κύκλου τραπεζικών – κρατικών χρεών. Και που δεν λύνουν το πρόβλημα. Γιατί το πρόβλημα είναι οι όροι του παιχνιδιού. Στη παγκόσμια σκακιέρα μετέχουν όλοι οι παίκτες, οι μεγάλοι τουλάχιστον οπωσδήποτε. Και η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μεγάλος παίκτης. Και κάνει τις κινήσεις της για λογαριασμό του συμφέροντος των μελών της.
Η Ελλάδα, όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία, η Ιταλία είναι μέλη της. Δεν γίνεται μερικώς και μεμονωμένα οι όροι του παιχνιδιού να αλλάζουν «μονομερώς», έστω κι αν αυτή η μονομέρεια υποδεικνύει τις «αγορές». Που είναι οι παγκόσμιοι οργανισμοί, οι θεσμοί του συστήματος; Ποιες είναι οι ευθύνες του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας; Προφανώς αποδείχτηκαν αδύναμοι να επέμβουν δραστικά. Αν η Λαγκάρντ συνομίλησε σοβαρά και μακριά από τις δηλώσεις για δημοσιότητα, με την Μέρκελ, ας αναρωτηθούμε τι θα έλεγαν. Πως θα οδηγήσουν την Ευρώπη έξω από τον λαβύρι νθο, πως θα διευθετήσουν μια εναλλασσόμενη δίνη με απρόβλεπτα διογκούμενες συνέπειες;
Αν υπήρχε μια συμφωνία να τηρηθούν οι όροι του παιχνιδιού, τότε θα συνομολογούνταν οι τεχνικοί τρόποι διευθέτησης των χρεών στη βάση της αμοιβαίας μερικής ή ολικής παραγραφής. Αν συμφωνήθηκαν, τώρα ή προγενέστερα αλλαγές στους όρους του παιχνιδιού, τότε τα πράγματα είναι σοβαρά. Γιατί αν η παραδοχή αφορά ορισμένους παίκτες, οι άλλοι της σκακιέρας θα αντιδράσουν, με απρόβλεπτες συνέπειες για όλο το παγκόσμιο σύστημα.
Η ισορροπία των συστημάτων διατηρείται σε ασφαλή αστάθεια όταν οι όροι του παιχνιδιού είναι σαφείς. Τότε οφείλει κανείς να κρατά το συμφέρον του αναλογικά «συναρτώμενο» με το συμφέρον του «εταίρου» του, και όλα τα ενδεχόμενα, ακόμα και τα ακραία κερδοσκοπικά υπολογίζονται στη βάση των πιθανοτήτων. Οι θεσμικοί παράγοντες δεν πρέπει να λογίζονται ως παίκτες, γιατί ο ρόλος τους είναι ακριβώς να είναι θεματοφύλακες των όρων με τους οποίους παίζεται το παιχνίδι. Η διεθνής κοινότητα έχασε ρόλους, παίκτες, ταυτότητες. Τώρα κινδυνεύει ν� � χάσει και το τερέν.
Χρέος δεν έχει μόνο η Ελλάδα. Χρέος έχουν όλα τα κράτη της ευρωζώνης αλλά και οι ΗΠΑ και μάλιστα σε ποσοστά πολλαπλάσια του ΑΕΠ τους. Και τα χρέη αυτά συσσωρεύονται σε διάρκεια δεκαετιών, και φυσικά σε περιόδους ανάπτυξης και πραγματικής ή εικονικής ευημερίας. Τότε πως και δεν αξιολογούνταν από τους γνωστούς οίκους αξιολόγησης με αρνητικά πρόσημα στη κλίμακα; Στη πραγματικότητα όλοι χρωστούν σε όλους. Το γεγονός ότι αυτό από μόνο του επιφέρει κερδοφορία σε μερικά είδη διεθνών συναλλαγών επέτρεπε στο σύστημα να λειτουργεί ακόμα και με τέτοια δεδομένα. Η κατάρρευση «φαίνεται» να επήλθε με την κατάρρευση της «εμπιστοσύνης» για την αποπληρωμή τους. Υπάρχει άραγε εμπιστοσύνη ότι οι ΗΠΑ ή η Γερμανία θα μπορούσαν να αποπληρώσουν τα χρέη τους αν αυτά εγίνοντο απαιτητά;
Στη συνάντηση μεταξύ Λαγκάρντ και Μέρκελ σχολιάστηκε η απουσία ανακοινώσεων, ενώ φήμες διέρρεαν την πληροφορία ότι το ΔΝΤ πιέζει για μεγαλύτερο κούρεμα. Του δικού μας χρέους; χρεών και άλλων κρατών μελών; Το Ταμείο για τη διάσωση της ευρωζώνης που προικοδοτήθηκε με 500 δις ευρώ προορίζεται κατά πρώτον να προχωρήσει στην απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των ισπανικών τραπεζών σε προτεραιότητα, μετά από αίτημα της Μαδρίτης.
Η έναρξη λειτουργία του στις 8 Οκτωβρίου συνοδεύεται από επιφυλάξεις των κρατών του «γερμανικού άξονα» δηλαδή της Γερμανίας, της Ολλανδίας και της Φινλανδίας, στις οποίες προστέθηκε και η Αυστρία.
Οι επιφυλάξεις αφορούν το κατά πόσο η ανακεφαλαιοποίηση (που σημειωτέον οι προαναφερθείσες χώρες δεν την θέλουν αναδρομική), μπορεί να προηγηθεί της ολοκλήρωσης του εποπτικού μηχανισμού των τραπεζών. Σωστό από τεχνική άποψη. Αλλά από άποψη θεσμική και κυρίως μακροοικονομική τα μέτρα αυτά, που εμφανώς περιορίζουν τον ορίζοντα της μεταρρύθμισης Ντράγκι, αποτελούν σπασμωδικές κινήσεις, αμφίβολης αποτελεσματικότητας ακόμα και στο σπάσιμο του φαύλου κύκλου τραπεζικών – κρατικών χρεών. Και που δεν λύνουν το πρόβλημα. Γιατί το πρόβλημα είναι οι όροι του παιχνιδιού. Στη παγκόσμια σκακιέρα μετέχουν όλοι οι παίκτες, οι μεγάλοι τουλάχιστον οπωσδήποτε. Και η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μεγάλος παίκτης. Και κάνει τις κινήσεις της για λογαριασμό του συμφέροντος των μελών της.
Η Ελλάδα, όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία, η Ιταλία είναι μέλη της. Δεν γίνεται μερικώς και μεμονωμένα οι όροι του παιχνιδιού να αλλάζουν «μονομερώς», έστω κι αν αυτή η μονομέρεια υποδεικνύει τις «αγορές». Που είναι οι παγκόσμιοι οργανισμοί, οι θεσμοί του συστήματος; Ποιες είναι οι ευθύνες του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας; Προφανώς αποδείχτηκαν αδύναμοι να επέμβουν δραστικά. Αν η Λαγκάρντ συνομίλησε σοβαρά και μακριά από τις δηλώσεις για δημοσιότητα, με την Μέρκελ, ας αναρωτηθούμε τι θα έλεγαν. Πως θα οδηγήσουν την Ευρώπη έξω από τον λαβύρι νθο, πως θα διευθετήσουν μια εναλλασσόμενη δίνη με απρόβλεπτα διογκούμενες συνέπειες;
Αν υπήρχε μια συμφωνία να τηρηθούν οι όροι του παιχνιδιού, τότε θα συνομολογούνταν οι τεχνικοί τρόποι διευθέτησης των χρεών στη βάση της αμοιβαίας μερικής ή ολικής παραγραφής. Αν συμφωνήθηκαν, τώρα ή προγενέστερα αλλαγές στους όρους του παιχνιδιού, τότε τα πράγματα είναι σοβαρά. Γιατί αν η παραδοχή αφορά ορισμένους παίκτες, οι άλλοι της σκακιέρας θα αντιδράσουν, με απρόβλεπτες συνέπειες για όλο το παγκόσμιο σύστημα.
Η ισορροπία των συστημάτων διατηρείται σε ασφαλή αστάθεια όταν οι όροι του παιχνιδιού είναι σαφείς. Τότε οφείλει κανείς να κρατά το συμφέρον του αναλογικά «συναρτώμενο» με το συμφέρον του «εταίρου» του, και όλα τα ενδεχόμενα, ακόμα και τα ακραία κερδοσκοπικά υπολογίζονται στη βάση των πιθανοτήτων. Οι θεσμικοί παράγοντες δεν πρέπει να λογίζονται ως παίκτες, γιατί ο ρόλος τους είναι ακριβώς να είναι θεματοφύλακες των όρων με τους οποίους παίζεται το παιχνίδι. Η διεθνής κοινότητα έχασε ρόλους, παίκτες, ταυτότητες. Τώρα κινδυνεύει ν� � χάσει και το τερέν.
Άννα Ωρολογά, οικονομολόγος
Πηγή: http://www.ramnousia.com/
No comments:
Post a Comment