Η πιο πάνω διατύπωση ανήκει στον Άλμπερτ Αϊνστάιν και σημαίνει περίπου ότι το πιο ακατανόητο πράγμα σχετικά με το σύμπαν είναι ότι είναι κατανοητό. Πράγματι, συνιστά μεγάλη παραδοξότητα να μπορούμε να μιλάμε για άπειρο σύμπαν, διότι πώς μπορούμε να κατανοούμε την έννοια του απείρου, δηλαδή μια άπειρη έννοια; Κανονικά, ως τέτοια, θα έπρεπε να είναι ακατάληπτη και, κατά συνέπεια, ακατονόμαστη. Και όμως, οι φυσικοί εξακολουθούν να αναρωτιούνται αν το σύμπαν είναι όντως άπειρο ή όχι.
Μήπως λοιπόν μια τέτοια ερώτηση, για την απειρότητα ή όχι του σύμπαντος, στερείται νοήματος – και απλώς είναι ρητορική και μόνο η ερώτηση; Μήπως δηλαδή πρόκειται για μια ακόμη α-νόητη πρόταση της φυσικής γλώσσας, η οποία δεν είναι ούτε αληθής ούτε ψευδής και απλά ικανοποιεί τον ανθρώπινο ψυχισμό που ρέπει ακατάσχετα προς την α-νοησία και την ψευδαίσθηση; Αλίμονο, αλλά αν είναι έτσι τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά. Επειδή σε μια τέτοια περίπτωση, η ανθρώπινη ανοησία θα πρέπει να έχει άπειρο μέγεθος, όπως και το σύμπαν (;). Και πάλι ο Αϊνστάιν σ χετικά με αυτό το ζήτημα έλεγε πως δύο πράγματα για εκείνον έχουν άπειρα μεγέθη: το σύμπαν και η ανθρώπινη ανοησία – όμως για το πρώτο, έλεγε, δεν ήταν σίγουρος.
Τι συμβαίνει; Είναι αδήριτη η βλακεία; (ρωτάει το σύμπαν)
Κάτι λοιπόν πρέπει να συμβαίνει∙ κάτι «σατανικό» μας έχει περιζώσει, όπως έλεγε ο Σαίξπηρ. Λέτε να προβάλλουμε την άπειρη ανοησία μας στο σύμπαν και γι' αυτό να το θεωρούμε άπειρο; Σαν να λέμε δηλαδή, πως το σύμπαν της ανθρώπινης βλακείας αποδίδεται σαν «φυσικό» σύμπαν. Εκτός αν συμβαίνει κάτι πολύ χειρότερο: να ζούμε όλοι μέσα σε ένα εφιαλτικό ιδεολογικό παραμύθι το οποίο ολοένα και γίνεται πιο σαγηνευτικό, πιο ψεύτικο, και άρα πιο «αληθινό». Πράγματι, σε μια τέτοια ολοκληρωτική ψευδαίσθηση ο ψευδαισθησιαζόμενος εξ ορισμού θα υπέθετε πως υπάρχει μέσα σε ένα άπειρο σύμπαν.
Εν πάση περιπτώσει, ό,τι και να ισχύει, ό,τι και να συμβαίνει, τα πράγματα είναι φοβερά δύσκολα: φαίνεται σαν και ο γιαλός να 'ναι στραβός και εμείς στραβά να αρμενίζουμε. Έχουμε εμπλακεί σε μια ατέρμονη συνειδησιακή σβούρα, η οποία περιστρέφεται – πότε δεξιά και πότε αριστερά – δίχως νόημα, σε ένα αέναο παιχνίδι στον χώρο και στον χρόνο. Ο κόσμος μας είναι τρομερά πολύπλοκος για να είναι απλός∙ και φοβερά απλός για να είναι περίπλοκος. Έτσι τουλάχιστον φαίνεται. Είναι ντετερμινιστικός ή τυχαίος; Είναι τυχαίος ή ψευδο-τυχαίος; Ή μήπως είν αι αυτό που φαίνεται – και δεν φαίνεται αυτό που είναι; Η απάντηση μάλλον, όποια και αν είναι αυτή, αποτελεί κατά πάσα πιθανότητα την αληθοσυνάρτηση της εξής δήλωσης: «όσο "έξυπνος" και να 'μαι, η βλακεία μου δεν παλεύεται».
Ο νοών νοείτω.
Νώντας Κούκας
Μήπως λοιπόν μια τέτοια ερώτηση, για την απειρότητα ή όχι του σύμπαντος, στερείται νοήματος – και απλώς είναι ρητορική και μόνο η ερώτηση; Μήπως δηλαδή πρόκειται για μια ακόμη α-νόητη πρόταση της φυσικής γλώσσας, η οποία δεν είναι ούτε αληθής ούτε ψευδής και απλά ικανοποιεί τον ανθρώπινο ψυχισμό που ρέπει ακατάσχετα προς την α-νοησία και την ψευδαίσθηση; Αλίμονο, αλλά αν είναι έτσι τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά. Επειδή σε μια τέτοια περίπτωση, η ανθρώπινη ανοησία θα πρέπει να έχει άπειρο μέγεθος, όπως και το σύμπαν (;). Και πάλι ο Αϊνστάιν σ χετικά με αυτό το ζήτημα έλεγε πως δύο πράγματα για εκείνον έχουν άπειρα μεγέθη: το σύμπαν και η ανθρώπινη ανοησία – όμως για το πρώτο, έλεγε, δεν ήταν σίγουρος.
Τι συμβαίνει; Είναι αδήριτη η βλακεία; (ρωτάει το σύμπαν)
Κάτι λοιπόν πρέπει να συμβαίνει∙ κάτι «σατανικό» μας έχει περιζώσει, όπως έλεγε ο Σαίξπηρ. Λέτε να προβάλλουμε την άπειρη ανοησία μας στο σύμπαν και γι' αυτό να το θεωρούμε άπειρο; Σαν να λέμε δηλαδή, πως το σύμπαν της ανθρώπινης βλακείας αποδίδεται σαν «φυσικό» σύμπαν. Εκτός αν συμβαίνει κάτι πολύ χειρότερο: να ζούμε όλοι μέσα σε ένα εφιαλτικό ιδεολογικό παραμύθι το οποίο ολοένα και γίνεται πιο σαγηνευτικό, πιο ψεύτικο, και άρα πιο «αληθινό». Πράγματι, σε μια τέτοια ολοκληρωτική ψευδαίσθηση ο ψευδαισθησιαζόμενος εξ ορισμού θα υπέθετε πως υπάρχει μέσα σε ένα άπειρο σύμπαν.
Εν πάση περιπτώσει, ό,τι και να ισχύει, ό,τι και να συμβαίνει, τα πράγματα είναι φοβερά δύσκολα: φαίνεται σαν και ο γιαλός να 'ναι στραβός και εμείς στραβά να αρμενίζουμε. Έχουμε εμπλακεί σε μια ατέρμονη συνειδησιακή σβούρα, η οποία περιστρέφεται – πότε δεξιά και πότε αριστερά – δίχως νόημα, σε ένα αέναο παιχνίδι στον χώρο και στον χρόνο. Ο κόσμος μας είναι τρομερά πολύπλοκος για να είναι απλός∙ και φοβερά απλός για να είναι περίπλοκος. Έτσι τουλάχιστον φαίνεται. Είναι ντετερμινιστικός ή τυχαίος; Είναι τυχαίος ή ψευδο-τυχαίος; Ή μήπως είν αι αυτό που φαίνεται – και δεν φαίνεται αυτό που είναι; Η απάντηση μάλλον, όποια και αν είναι αυτή, αποτελεί κατά πάσα πιθανότητα την αληθοσυνάρτηση της εξής δήλωσης: «όσο "έξυπνος" και να 'μαι, η βλακεία μου δεν παλεύεται».
Ο νοών νοείτω.
Νώντας Κούκας
Πηγή: http://www.ramnousia.com/
No comments:
Post a Comment